جهش تولید | چهارشنبه، ۳۰ مهر ۱۳۹۹

از ضرورت تقویت وحدت حوزه و دانشگاه تا لزوم توسعه حداکثری رشته‌های کاربردی دانشگاهی - خبر قم

 

 

خبر صداوسیمای قم

از ضرورت تقویت وحدت حوزه و دانشگاه تا لزوم توسعه حداکثری رشته‌های کاربردی دانشگاهی


ضرورت اتحاد بیشتر بین حوزه و دانشگاه در کنار لزوم توجه بیش از پیش دانشگاه به علوم کاربردی دو سرفصلی است که در دیدار معاونان وزارت علوم با مراجع معظم تقلید، بیشترین توجه نسبت به آن‌ها بوده است.

تحلیلی بر دیدار معاونان وزارت علوم با مراجع معظم تقلید

معاونان وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در روزهای اخیر، دیداری مهم با مراجع معظم تقلید داشتند و به حضور آنان رسیدند تا آخرین دغدغه‌ها و نکات ویژه را از این حضرات استماع کنند.

باید گفت دانشگاه و دانشجو، از همان ابتدای انقلاب، کلیدواژه‌ای مهم در بیانات بنیانگذار جمهوری اسلامی و جانشین ایشان بوده است.

وقتی حضرت امام فرمودند: «دانشگاه مرکز سعادت و در مقابل، شقاوت یک ملت است. از دانشگاه باید سرنوشت یک ملت تعیین شود. دانشگاه خوب یک ملت را سعادتمند می‌کند و دانشگاه غیر اسلامی، دانشگاه  بد، یک ملت را به عقب می‌زند.»، این خود به خوبی، اهمیت و جایگاه والای دانشگاه را در نگاه حضرت روح‌الله نشان می‌دهد.

و اما رهبر انقلاب هم همین نگاه ویژه را به دانشگاه دارند؛ ایشان می‌فرمایند: «دانشگاه برای هر کشوری، در واقع همه چیز است. دانشجو، تضمین کننده‌ فردای هر جامعه است. در واقع از روی دانشجوی امروز می‌شود فردای هر جامعه را شناخت یا حدس زد. آن کسانی که با نیت ریشه‌کن کردن ایمان دینی در کشور ایران به دانشگاه پرداختند و محیط دانشجویی را به تفکرات ضد دینی یا اوهام ضد دینی یا سرگرمی‌های ضد دینی آلوده کردند، خیلی خوب فهمیدند که چه کار می‌کنند و برای اجرای هدف پلیدشان، حقا بر روی نقطه‌ اصلی تکیه کردند.»

و این‌ها تنها قطره‌ای از بیانات امام و رهبری درباره دانشگاه و دانشجو است.

اما اکنون در این نوشتار می‌خواهیم تا تحلیلی بر دیدارهای اخیر معاونان وزارت علوم با مراجع معظم و بیانات راهبردی سه تن از مراجع معظم تقلید یعنی حضرات آیات مکارم شیرازی، سبحانی و علوی‌گرگانی درباره دانشگاه و دانشجو داشته باشیم.

نکته نخست این است که «ضرورت اتحاد بیشتر بین حوزه و دانشگاه» در کنار «لزوم توجه بیش از پیش دانشگاه به علوم کاربردی»، دو سرفصلی است که در این دیدارها، بیشترین توجه نسبت به آن‌ها بوده است.

در این زمینه باید گفت وحدت حوزه و دانشگاه تا آن اندازه مهم است که حتی روزی هم در تقویم رسمی کشور به این عنوان و به نام شخصیتی برجسته از حوزه و دانشگاه، یعنی شهید دکتر محمد مفتح نامگذاری شده است.

تاریخ نشان می‌دهد که هرگاه حوزه و دانشگاه ایران بیشتر به هم نزدیک شده و تعامل و تبادل علمی و فرهنگی فزون‌تری داشته‌اند، اثرات مبارک بیشتری ظهور و بروز داشته است؛ چراکه این دو نهاد به عنوان دو نهاد مهم علمی فرهنگی کشور که حجم فراوانی از استعدادهای جوان را در خود جای داده‌اند، مطرح هستند.

بنابراین درباره این مهم می‌توان به این جمع بندی رسید که کاهش فاصله بین حوزه و دانشگاه، باید به عنوان یک سیاست قطعی و دائمی در حوزه و دانشگاه مورد توجه باشد و هر برنامه‌ای که با این شاخص کلیدی مغایرت داشت، نباید جایی در برنامه‌های مصوب داشته باشد؛ چراکه افزایش وحدت حوزه و دانشگاه، خود، زمینه را برای گسترش اتفاقات مبارک در فضای علمی فرهنگی کشور مهیا می‌سازد و البته کاهش این وحدت، قطعاً اتفاقی است که پدیده‌های نامبارک بعدی را در پی خواهد داشت.

و اما سرفصل دوم یا همان ضرورت توجه ویژه به علوم کاربردی در دانشگاه، از این نظر است که به تعبیر آیت‌الله سبحانی، رشته‌های دانشگاهی یا باید برای عقاید دانشجو و مردم مفید باشد و یا برای زندگی آنان؛ به عبارت دیگر رشته‌های دانشگاهی باید بیشتر رشته‌هایی باشد که حداقل گرهی از مشکلات جامعه باز کند و این‌گونه نباشد که دانشجو بعد از گذراندن دوره تحصیلی دانشگاهی، احیاناً «به درد نخور بودن» رشته را در درون خود احساس کند.

اما به جز این دو نکته کلیدی، سرفصل‌ها و مطالب مهم دیگری هم در بیانات این سه مرجع معظم تقلید مورد توجه قرار گرفت که به طور خلاصه به این شرح است:

*لزوم افزایش و گسترش علم در جامعه و نه مدرک

*ضرورت تداوم سیاست تفکیک جنسیتی در دانشگاه و تأسیس مراکز علمی زنانه و مردانه

*ضرورت افزایش امکانات دانش‌پژوهان و فعالان عرصه‌های علمی برای افزایش ضریب رشد علمی کشور

*ضرورت توجه حداکثری به منابع انسانی کشور، به ویژه توجه به جوانان دانشجو

*ضرورت تبدیل فرهنگ غربی حاکم بر ذات دانشگاه به فرهنگ اسلامی

*ضرورت تقویت مبانی دینی و اخلاقی دانشجویان.

اکنون و براساس رهنمودهای ارزشمند و راهبردی مراجع معظم تقلید به دانشگاه، می‌توان این برنامه‌ها را برای تحقق عملی این رهنمودها به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری پیشنهاد داد:

1. ضروری است تا نشست‌های منظمی در سطح کارشناسان عالی‌ترین نهاد فرهنگی کشور، یعنی شورای عالی انقلاب فرهنگی، در راستای برنامه‌ریزی مستمر برای افزایش وحدت حوزه و دانشگاه برگزار شود تا این کارگروه بتواند به صورت دائمی، برنامه‌های راهبردی وحدت حداکثری حوزه و دانشگاه را رصد و تقویت کند.

2. ضروری است تا مسؤولان وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، نسبت به افزایش معنادار رشته‌های کاربردی در همه دانشگاه‌های کشور اقدام کنند. بر این اساس لازم است تا هر سال یا حداکثر هر دو سال یکبار، تمام رشته‌های دانشگاهی بازنگری شوند تا ضمن حذف برخی رشته‌های خنثی، نسبت به تأسیس رشته‌های میان رشته‌ای و کاربردی بر اساس مسائل روز جامعه اقدام شود.

3. ضروری است تا براساس شاخص‌هایی، امکانات کافی و مکفی به پژوهش‌های کاربردی دانشگاهی که عملاً رافع حداقل یکی از مشکلات ملموس جامعه است، اختصاص یابد تا هم روند صعودی کاهش مشکلات سرعت بگیرد و هم پژوهشگران به انجام پژوهش‌های کاربردی تشویق شوند.

4. تبدیل فرهنگ حاکم غربی بر دانشگاه‌ها به فرهنگ اسلامی، امری نیست که در زودهنگام محقق شود. بدیهی است برای این امر، لازم است تا برنامه‌ای بلندمدت در وزارت علوم تدارک دیده شود تا در روندی معقول، این هدف والا پیگیری شود و ان‌شاء‌الله به سرانجام برسد.

5. آن‌گونه که معاونان وزارت علوم در این دیدارها تصریح کردند، حوزه علمیه باید علاوه بر تعیین افق‌های مطلوب برای نظام دانشگاهی، روش‌های بهینه طی مسیر را هم ارائه کند. برای این منظور، لازم است تا حضور مستمر و البته فعال روحانیون فرهیخته در فضای دانشگاهی تقویت شده و البته امکان حضور دانشجویان نخبه در فضای تحصیلی حوزه‌های علمیه هم فراهم شود تا این دو در کنار هم بتوانند به تقویت مبانی اخلاقی دانشگاه کمک کند.

بر این اساس، می‌توان امیدوار بود که منویات راهبردی مراجع معظم تقلید در فضای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری پیگیری شود و البته حوزه‌های علمیه هم برای تدوین متون خلاقانه کاربردی دینی برای تدریس در دانشگاه‌ها همت گمارند تا ان‌شاء‌الله تعامل حوزه و دانشگاه به حداکثر ممکن برسد. / فارس

آدرس کوتاه :